Kopalnia złota w Złotym Stoku – zwiedzanie, atrakcje, historia

Kopalnia Złota w Złotym Stoku to dawna kopalnia złota i arsenu, którą od 28 maja 1996 roku można zwiedzać jako podziemną trasę turystyczną. Główne atrakcje to Sztolnia Gertruda, Sztolnia Czarna Górna z podziemnym wodospadem o wysokości 8 metrów oraz przejazd Pomarańczowym Tramwajem. W artykule znajdziesz informacje o historii, biletach, godzinach otwarcia i dodatkowych atrakcjach.

Historia wydobycia złota i arsenu w Złotym Stoku

Tradycje górnicze w rejonie Złotego Stoku sięgają średniowiecza, a miejscowość funkcjonowała dawniej pod niemiecką nazwą Reichenstein. Wydobywano tutaj nie tylko złoto, lecz także arsen, który przez stulecia stanowił ważny surowiec wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu. Przywilej na poszukiwania górnicze nadał w 1273 roku książę Henryk IV Probus klasztorowi Cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim, co przyspieszyło rozwój okolicznych robót.

W XVI wieku tutejsze kopalnie należały do najbardziej wydajnych na Śląsku. W 1507 roku bracia Albrecht i Karol I założyli w Złotym Stoku mennicę, w której bito monety z różnych metali. W górnictwo inwestował między innymi krakowski rzeźbiarz Wit Stwosz, ale złoża z czasem zaczęły się wyczerpywać, co doprowadziło go do poważnych strat finansowych.

Od kolei wąskotorowej do zamknięcia kopalni

W 1907 roku uruchomiono elektryczną kolej wąskotorową o rozstawie szyn 500 mm. Służyła do wywozu urobku ze sztolni i transportu go dalej do stacji kolejowej w Złotym Stoku. Po II wojnie światowej zakład przejęło państwo polskie, jednak wydobycie stawało się coraz mniej opłacalne. Kopalnię zamknięto w 1961 roku, a powyżej jej wyrobisk działał później kamieniołom, który zakończył pracę na początku lat 80. XX wieku.

Jeszcze przed zamknięciem, w 1969 roku, staraniem Zakładowego Koła PTTK udostępniono turystom Sztolnię Książęcą. Została ona wpisana do rejestru zabytków pod numerem A/5209/863 z 17 kwietnia 1964 roku. Był to pierwszy krok do powstania dzisiejszej atrakcji turystycznej, a w 2015 roku kompleks otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej.

Jak wygląda zwiedzanie podziemi?

Podziemna Trasa Turystyczna Kopalnia Złota powstała w 1996 roku, a cały system dawnych wyrobisk liczy około 320 km. Zwiedzanie odbywa się w grupach maksymalnie do 50 osób, zawsze z przewodnikiem, a standardowe przejście zajmuje około 90 minut. Do wyboru są różne warianty, a najpopularniejszy obejmuje dwie główne sztolnie.

Największą atrakcją podziemi jest jedyny w Polsce podziemny wodospad o wysokości 8 metrów w Sztolni Czarnej Górnej.

Sztolnia Gertruda i Sztolnia Czarna Górna

Trasa prowadzi przez Sztolnię Gertrudę oraz Sztolnię Czarną Górną. W tej drugiej znajduje się podziemny wodospad, a wyjście z trasy urozmaica przejazd Pomarańczowym Tramwajem. W korytarzach można spotkać postacie górnika, gnoma i alchemika, które wprowadzają turystów w klimat dawnej kopalni.

Dalsza część wizyty obejmuje zejście do Sztolni Czarnej Dolnej, skąd uczestników wywozi podziemna kolejka wąskotorowa. Ten skład uruchomiono w 2008 roku, ma rozstaw szyn 600 mm i pokonuje dystans około 300 metrów. Tworzy go akumulatorowa lokomotywa kopalniana typu Ldag-5 oraz pięć wagonów turystycznych.

Spływ łodzią i Muzeum Górnictwa

Dla osób szukających dodatkowych wrażeń przygotowano podziemny spływ łodzią częściowo zalaną sztolnią. Ta atrakcja wymaga wcześniejszej rezerwacji. W cenie biletu na podziemia znajduje się także wstęp do Muzeum Górnictwa i Historii Złotego Stoku, gdzie prezentowane są minerały, narzędzia dawnych górników oraz kolekcja tablic BHP z różnych okresów.

W muzeum można zobaczyć pokaz odlewania pamiątkowych sztabek złota i wybijania monet. To dobra okazja, aby lepiej poznać, jak wyglądała obróbka kruszcu i jakie znaczenie miała mennica w Złotym Stoku.

Jakie atrakcje dodatkowe czekają na turystów?

Kompleks w Złotym Stoku to nie tylko podziemia. Na powierzchni i w sąsiedztwie znajduje się kilka odrębnych atrakcji, które można łączyć w pakiety. Do najważniejszych należą:

• Średniowieczna Osada Górnicza z interaktywnymi warsztatami,
• Sztolnia Ochrowa z naturalnie zabarwionymi korytarzami,
• płukanie złota,
• wystawa minerałów,
• ścianka wspinaczkowa, paintball i diamentowe pole.

Średniowieczna Osada Górnicza

W osadzie można uruchomić repliki dawnych maszyn i poznać fizykę prostych urządzeń sprzed setek lat. Na uczestników czekają także spotkanie z katem, Ścieżka Strachu oraz Labirynt Strachu. Zwiedzanie tego miejsca jest odpowiednie dla rodzin z dziećmi, choć niektóre elementy bywają dość mroczne.

Sztolnia Ochrowa

Sztolnia Ochrowa to nowsza atrakcja, którą wyróżniają naturalne barwy ochry. Korytarz ma około 130 metrów długości, a w obiekcie znajduje się też zalany szyb z XVI wieku. Zwiedzanie obejmuje krótkie przejście podziemnymi korytarzami i sprawdzenie źródła leczniczej wody. Każdy uczestnik otrzymuje obowiązkowy kask ochronny, a jednorazowo do środka wchodzi maksymalnie 20 osób.

Gry terenowe i oferta dla grup

Dla zorganizowanych grup przygotowano rozbudowane gry terenowe z fabułą. Jedna z nich toczy się w Średniowiecznej Osadzie Górniczej i trwa od 2 do 2,5 godziny. Druga rozgrywa się między innymi w Sztolni Czarnej i Sztolni Gertrudzie, a jej czas to około 3 godzin. W obu przypadkach koszt dla dorosłych wynosi 150 zł, a dla młodzieży 115 zł przy grupie minimum 20 osób.

Bilety, godziny otwarcia i planowanie wizyty

Kopalnia znajduje się przy ulicy Złotej 7 w Złotym Stoku, na terenie województwa dolnośląskiego. Współrzędne geograficzne to 50°26′24″N 16°52′30″E. Obiekt jest czynny codziennie, ale godziny różnią się w zależności od sezonu. Od kwietnia do października kompleks działa w godzinach 9.00–18.00 z ostatnim wejściem o 17.30, a od listopada do marca w godzinach 9.00–17.00 z ostatnim wejściem o 16.00.

Bilety na każdą atrakcję są dostępne na miejscu, a rezerwacja nie jest wymagana poza podziemnym spływem łodzią.

Programy łączone i ceny

Bilety można kupić bezpośrednio na miejscu. Dzieci do lat 4 wchodzą bezpłatnie. Najkorzystniejsze są pakiety łączone, które obejmują od dwóch do czterech atrakcji i obowiązuje w nich cena promocyjna. Najszerszy wariant kosztuje 98 zł zamiast 131 zł w taryfie normalnej, bilet ulgowy 78 zł, a bilet grupowy szkolny 75 zł.

Bilety ulgowe dotyczą dzieci od 4. roku życia, młodzieży szkolnej, studentów, emerytów i rencistów. Zwiedzanie z przewodnikiem jest wliczone w cenę. Do podziemi jednorazowo mogą wejść grupy liczące maksymalnie 50 osób, natomiast Sztolnia Ochrowa przyjmuje do 20 osób.

Dojazd i położenie

Złoty Stok leży w pobliżu Kotliny Kłodzkiej, co ułatwia połączenie wizyty z wypadem w Góry Stołowe lub do innych miejscowości ziemi kłodzkiej. Dojazd samochodem jest najwygodniejszy. W dawnym budynku łamacza działa restauracja, a w sąsiedztwie znajdują się noclegi i dodatkowe punkty gastronomiczne.