Największy wodospad na świecie – gdzie się znajduje?

Najwyższy lądowy wodospad świata to Salto Angel w Wenezueli – jego całkowita wysokość wynosi 979 metrów. Z kolei za największy wodospad pod względem wysokości i objętości uznawana jest ukryta pod wodą katarakta w Cieśninie Duńskiej, gdzie woda opada aż o 3500 metrów. Sprawdź, gdzie leżą ci rekordziści i jakie parametry decydują o klasyfikacji wodospadów.

Jak mierzy się wielkość wodospadów?

W klasyfikacji wodospadów nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ponieważ pojęcie „największy” dotyczy różnych cech. Wysokość to pionowa odległość, którą pokonuje woda, natomiast szerokość opisuje rozpiętość kurtyny od jednego brzegu do drugiego. Do tego dochodzi natężenie przepływu, czyli objętość wody w metrach sześciennych na sekundę.

Z tego powodu zestawienia największych wodospadów potrafią się różnić w zależności od źródła. Część pomiarów to wartości szacunkowe, a kaskady złożone z wielu progów trudno sprowadzić do jednej liczby. Dlatego obiekty opisywane są przez łączny spadek albo przez najdłuższy pojedynczy próg.

Wielkość wodospadu zależy od kilku parametrów, dlatego jeden obiekt może być najwyższy, a inny ma największy przepływ lub najszerszą kurtynę.

W ocenie wodospadu bierze się pod uwagę kilka parametrów:

• wysokość, czyli pionowa odległość spadającej wody,
• szerokość, czyli rozpiętość kurtyny od jednego brzegu do drugiego,
• natężenie przepływu, czyli objętość wody w m³/s,
• powierzchnia spadającej wody, która łączy wysokość i szerokość.

Gdzie znajduje się Salto Angel?

Salto Angel leży w południowo-wschodniej Wenezueli, na terenie Parku Narodowego Canaima. Jego wody spływają ze stoliwa Auyantepui, które miejscowe plemię Pemon nazywa Górą Diabła. Całkowita wysokość tego wodospadu wynosi 979 metrów, a najdłuższy pojedynczy spadek to 807 metrów.

W porze deszczowej, trwającej od czerwca do grudnia, spadająca woda zamienia się w rozległą mgłę wyczuwalną nawet w promieniu jednego kilometra. W porze suchej część strumieni potrafi zanikać, dlatego widok bywa mniej intensywny. Mimo to obiekt pozostaje stałym geograficznym rekordzistą.

Kto odkrył Salto Angel?

Międzynarodowe odkrycie przypisuje się amerykańskiemu pilotowi Jamesowi Angelowi, który natknął się na wodospad w latach 30. XX wieku. W 1937 roku podjął próbę lądowania na płaskowyżu, ale jego samolot ugrzązł w błotnistym terenie. Pilot, jego żona i towarzysze przedzierali się przez dżunglę przez 11 dni, aby wrócić do cywilizacji.

Wcześniej, bo już w 1910 roku, wodospad miał udokumentować wenezuelski badacz Ernesto Sanchez La Cruz. Lokalne plemiona znały go jednak od setek lat i nazywały Kerepakupai Merú, co oznacza „wodospad najgłębszego miejsca”. Zgodnie z życzeniem Angela jego prochy rozsypano nad wodospadem w 1960 roku.

Jak wygląda podróż do Salto Angel?

Dostęp do tego miejsca bywa wymagający. Wyprawy zaczynają się zazwyczaj w miejscowości Canaima, do której można dotrzeć samolotem z większych miast Wenezueli, między innymi z Caracas. W porze deszczowej dalszy etap pokonuje się łodzią przez rzekę Caroni i jej dopływ Río Churún.

W porze suchej część trasy trzeba przejść pieszo, a ostatni odcinek prowadzi przez dżunglę do punktu widokowego Mirador Laime. Właśnie stamtąd widać niemal pionową kaskadę opadającą z krawędzi stoliwa.

W zestawieniu najwyższych lądowych wodospadów ten obiekt wyprzedza Wodospad Tugela w RPA, który osiąga 948 metrów i składa się z pięciu progów.

Który wodospad jest najszerszy lub ma największy przepływ?

W kategorii szerokości i przepływu czołówka wygląda inaczej. Wodospad Wiktorii na granicy Zimbabwe i Zambii tworzy kurtynę o szerokości 1708 metrów i wysokości 108 metrów. Rzeka Zambezi wpada tam do wąwozu, a przy wysokiej wodzie przepływa do 12 800 m³/s.

Wodospady Iguazu na granicy Brazylii i Argentyny składają się z ponad 275 kaskad rozciągających się na 2,7 km. Najwyższy punkt, Diabelska Gardziel, ma 82 metry. Ich średni skumulowany przepływ to 1746 m³/s.

Gdzie płynie najwięcej wody?

Pod względem samego natężenia przepływu najpotężniejsze są Wodospady Livingstone’a na rzece Kongo. Ten system 32 bystrzy i katarakt rozciąga się na około 350 km między Malebo Pool a Matadi, a łączny spadek wynosi 260 metrów. Średni roczny przepływ w tym rejonie sięga 42 000 m³/s.

Dla porównania Wodospad Niagara ma średni przepływ 2400 m³/s, ale wysokość tylko 51 metrów i przyciąga rocznie około 14 mln turystów. To pokazuje, że popularność nie zawsze idzie w parze z rozmiarem. Inne obiekty, takie jak Wodospad Yosemite w USA (739 m), Gocta Cataracts w Peru czy Wodospad Epupa na rzece Kunene w Namibii, również mają swoje indywidualne rekordy.

Czym jest podwodna katarakta w Cieśninie Duńskiej?

Jeśli uwzględnimy zjawiska podwodne, pierwszeństwo przechodzi do katarakty w Cieśninie Duńskiej, położonej między Grenlandią a Islandią. Woda spływa tam po podwodnej krawędzi z wysokości 3500 metrów, co przewyższa wszystkie znane wodospady lądowe.

Zjawisko wynika z różnicy gęstości. Zimna i gęsta woda z Morza Grenlandzkiego napotyka cieplejsze, lżejsze masy z Basenu Irmingera, będącego częścią północnego Atlantyku. Ta pierwsza opada i tworzy potężny podwodny strumień o przepływie przekraczającym 3,5 miliona m³/s.

Katarakta w Cieśninie Duńskiej ma wysokość 3500 metrów i przepływ ponad 3,5 mln m³/s, ale pozostaje niewidoczna bez specjalistycznych pomiarów.

Katarakta rozciąga się na szerokość około 480 km, ale prędkość wody wynosi zaledwie 0,5 m/s, dlatego jest niemal niemożliwa do zaobserwowania gołym okiem. Jej powstanie trwało około 6000 lat od ostatniej epoki lodowcowej. To obiekt znany głównie dzięki pomiarom naukowym.

Jakie wodospady warto zobaczyć bliżej Europy?

W Europie za rekordzistę często uznaje się Vinnufallet w Norwegii, który osiąga 865 metrów i leży w pobliżu miasta Sunndalsøra. Z kolei w austriackich Alpach Wodospady Krimml mają łączną wysokość 385 metrów i składają się z trzech poziomów. Przy tym drugim miejscu prowadzono badania nad drobną mgiełką aerozolową, która może łagodzić objawy alergii i astmy alergicznej.

Wśród europejskich ciekawostek nie brakuje też mniejszych, a bardzo rozpoznawalnych miejsc. Skógafoss na Islandii ma ponad 60 metrów i wyróżnia się czarnym kamienistym podłożem, natomiast Wodospad Mumlavský w Czechach mierzy 10 metrów wysokości i tyle samo szerokości. W Hiszpanii Wodospady Algar leżą około 15 km od Benidormu i bywają nazywane naturalnym parkiem wodnym.

W polskich Tatrach najwyższym wodospadem jest Siklawa na potoku Roztoka, który wypływa z Wielkiego Stawu Polskiego w Dolinie Roztoki. Jej wysokość szacuje się na 65–70 metrów, a woda pokonuje próg pod kątem 35 stopni. To mniej niż wodospady alpejskie, ale w okresie roztopów potrafi zrobić duże wrażenie, a biała smuga na skalnym progu jest widoczna z daleka.